ماه گرفتگی کلی شنبه 19 آذر 1390

آخرین ماه گرفتگی کلی سال 1390 که تا چند سال آینده تکرار نمیشود 19 آذر امسال رخ میدهد.

دقایقی پس از غروب خورشید در عصر روز شنبه 19 آذر ماه برابر با 14 محرم 1433 هجری قمری ماه نیم گرفته از افق شرقی آسمان در اغلب نقاط كشور طلوع میکند. امسال پیش از طلوع ماه، ماه گرفتگی آغاز شده است. ماه گرفتگی کامل بعدی 6 مهر 1394 است. پس رصد و عکاسی از این ماه گرفتگی میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.

آغاز ماه گرفتگی جزئی ............................................. 16:16:00 (4 و 16 دقیقه عصر)
آغاز ماه گرفتگی كلی ................................................ 17:36:00 (5 و 36 دقیقه عصر)
اوج گرفت کامل .......................................................... 18:00:00 (6 عصر)
پایان ماه گرفتگی كلی ............................................... 18:27:00 (6 و 27 دقیقه عصر)
پایان ماه گرفتگی جزئی ............................................ 19:48:00 (7 و 48 دقیقه شب)



منبع : تالار گفتگوی ستاره شناسان

لکه‌ ای بزرگ بر چهره‌ی خورشید

به‌ تازگی یکی از بزرگ‌ ترین لکه‌ های خورشیدی سال‌ های اخیر رخ برافروخته است و نظر همگان را به سوی خود جلب کرده است. این لکه AR۱۳۳۹ نام دارد و به اندازه‌ ای بزرگ است که می‌ توان تقریباً ۲۰ کرهٔ زمین را در آن جای داد.

این لکه برای نخستین بار روز ۱۲ مهر با تلسکوپ SDO رصد شد اما اکنون رصدگران می‌توانند با تلسکوپ‌های آماتوری به همراه پالایه مخصوص خورشید، این لکه را ببینند. این لکه به مدت ۲ هفته روی خورشید باقی خواهد ماند. به گفتهٔ وبگاه هوا‌شناسی Accuweather به نظر می‌آید که این لکهٔ غول‌پیکر یکی از هیجان‌انگیز‌ترین شفق‌های قطبی سال را به ارمغان بیاورد و باید هر لحظه منتظر انفجار آن باشیم. با چرخش خورشید، این لکه نیز آن روی خود را به ما نشان خواهد داد و رو به روی زمین قرار خواهد گرفت. اگر این لکه منفجر شود پرتوهای پرانرژی خورشید به سوی زمین روانه خواهند شد و ممکن است سبب ایجاد اختلالات مخابراتی شوند. معمولاً لکه‌ها‌ی خورشیدی به علت افزایش میزان میدان مغناطیسی یک منطقه از خورشید رخ می‌دهند. این میدان مغناطیسی قوی مانع از شکل‌گیری جریان همرفتی و انتقال حرارت در آن منطقه می‌شود و در نتیجه دمای آن بخش را کاهش می‌دهد. به همین علت تیره دیده می‌شوند و لکه‌هایی را روی خورشید پدید می‌آورند.

منبع : نجوم

لحظه تولد جهان هستی را تماشا کنید

 

فیزیکدانان برخورد دهنده بزرگ هادرون با استفاده از اطلاعات به دست آمده از آزمایشهای این آزمایشگاه بزرگ و با کمک شبیه سازی های رایانه ای توانسته اند انفجارهای ذره ای مشابه با بزرگترین انفجارهای کیهانی را شبیه سازی کنند. 

به گزارش خبرگزاری مهر، شاید این تصاویر بیشتر به آتش بازی در تاریکی آسمان شباهت داشته باشند اما در واقع نزدیکترین تصاویری هستند که تا کنون از تولد جهان هستی به ثبت رسیده اند.

بر اساس گزارش دیلی میل، این تصاویر رایانه ای در نتیجه آزمایشهای "انفجار بزرگ" که در برخورد دهنده بزرگ هادرون در سرن انجام گرفته به وجود آمده اند. در تلاش برای تعیین دقیق متولد شدن جهان هستی، دانشمندان با استفاده از ذرات سرب انفجارهای زیر-اتمی را مشابه آنچه در زمان انفجار بزرگ رخ داده خلق کردند.

آنها ذرات یون سرب را در تونل عظیم برخورد دهنده هادرون با سرعتی برابر سرعت نور و در درجه حرارتی برابر منفی 271 سلسیوس با یکدیگر برخورد دادند.

ادامه مطلب

آیا امشب زمین جان سالم به در خواهد برد؟ / فیلم

ساعت 21:30 دوشنبه 6 تیر 1390، تخته‌سنگی به بزرگ 5 تا 20 متر از فاصله 12700 کیلومتری سطح زمین عبور می‌کند و یکی از نزدیک‌ترین ملاقات‌های فضایی زمین را رقم می‌زند.

به گزارش ناسا، شبیه‌سازی حرکت این سیارک نزدیک زمین که 2011 MD نام دارد، نشان می‌دهد که طی امروز هیچ شانسی برای برخورد این سیارک با زمین وجود ندارد، اما نزدیکی بیش از حد به زمین موجب می‌شود مدار سیارک تحت تاثیر میدان گرانشی زمین دچار تغییرات عمده‌ای شود.

فیلم فوق را رافائل فراندو با استفاده از تلسکوپ 16 اینچی (نیم‌متری) رصدخانه پلا دی‌آرگوینس در اسپانیا گرفته و حرکت این سیارک را در تاریخ 25 ژوئن / 4 تیرماه نشان می‌دهد. زمان نوردهی زیاد است و موجب می‌شود سیارک به‌دلیل سرعت زیادش از خودش رد برجا بگذارد. این فیلم با حجم 1.3 مگابایت در قالب gif است و برای مشاهده آن باید صبر کنید تا تصویر کاملا بارگذاری شود.

این سیارک از درون مدار ماهواره‌های مخابراتی زمین‌ثابت عبور می‌کند و ممکن است برخوردی احتمالی با یک ماهواره یا برخی زباله‌های فضایی داشته باشد، هرچند که شبیه‌سازی‌ها احتمال وقوع چنین حادثه‌ای را نزدیک به صفر نشان داده‌اند. به‌طور متوسط، هر 6 سال یک‌بار سیارکی به این بزرگی از چنین فاصله‌ای از زمین عبور می‌کند!

فیلم زیر را پیتر بیرتویستل با تلسکوپ 16 اینچی اشمیت-کاسگرین خود در بامداد 23 ژوئن / 2 بامداد گرفته و سیارک را به‌شکل نقطه‌ای به تصویر کشیده که طی 4 دقیقه، این‌چنین در میدان‌دید تصویر جابجا می‌شود.

نزدیک‌ترین ملاقات با زمین برفراز اقیانوس اطلس و سواحل جنوبگان اتفاق می‌افتد و فقط ساکنان جنوب آفریقا و بخشی از جنوبگان می‌توانند آن را مشاهده کنند، اما مردمان استرالیا، نیوزیلند، آسیای جنوبی و شرقی و سواحل غربی اقیانوس آرام می‌توانند نزدیک‌شدن این سیارک را با تلسکوپ‌های متوسط آماتوری نیز مشاهده کنند.

منبع : khabaronline.ir

کشف حیرت‌انگیز هرشل: ستاره آب‌فشان

تلسکوپ فضایی هرشل که چشمان فضایی آژانس فضایی اروپا در نور فروسرخ است، در تازه‌ترین یافته خود موفق به کشف ستاره‌ای شده که مانند یک فواره، آب را به درون فضا پرتاب می‌کند.

 محققانی که به دنبال نشانه‌هایی از حیات در نقاط مختلف کیهان می‌گردند، معمولا جستجوی خود را با عنصری آغاز می‌کنند که برای اشکال پیچیده حیات که ما آنها را می‌شناسیم، حیاتی است: آب. اکنون تنها در فاصله 750 سال نوری از زمین، اخترشناسان حجم قابل توجهی از این ماده را یافته‌اند: آبی که مانند فواره و با سرعت 200 هزار کیلومتر بر ساعت از قطب‌های یک ستاره جوان خورشید مانند به فضای بین‌ستاره‌ای پرتاب می‌شود.

به گزارش پاپ‌ساینس، این کشف از چندین جهت قابل توجه است. از یک سو این کشف نشان می‌دهد که در سراسر کیهان ستارگان اولیه می‌توانند مقادیر عظیمی از آب را در محیط اطراف خود پخش کنند؛ آبی که بالقوه ممکن است باعث شکل‌گیری حیات در جایی دیگر شود. همچنین این کشف می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا اطلاعات تازه‌ای در خصوص نحوه شکل‌گیری خورشید منظومه شمسی، و نقش احتمالی آب در شکل‌گیری آن و همچنین شکل‌گیری سیاره زمین به دست آورند.

این ستاره توسط رصدخانه فضایی آژانس فضایی اروپا، هرشل، کشف شده است. چشمان هرشل قادرند به درون ابرهای متراکم گاز و غبار که باعث شکل‌گیری ستارگان می‌شوند، نفوذ کند. در این ستاره، هرشل ردپای نورهایی را مشاهده کرد که دال بر وجود هیدروژن و اکسیژن هستند، و در ادامه مشخص کرد که این اتم‌ها در داخل و اطراف ستاره تشکیل آب می‌دهند. اما هنگامی‌که این مولکول‌ها درون ستاره حرکت می‌کنند و وارد جت‌های عظیم گازی می‌شوند که از ستاره به بیرون پرتاب می‌شود، گرما و فشار موجود، آب را به بخار تبدیل می‌کند.

زمانی‌که جت‌های گاز به اندازه کافی از ستاره دور می‌شوند، بخار آب به سرعت سرد و دوباره به مایع تبدیل می‌شود. در این حالت، قطرات آب اصولا به صورت گلوله‌هایی از آب هستند که با سرعتی 80 برابر شلیک یک گلوله عادی در فضا حرکت می‌کنند. تعداد بسیار زیادی از این قطرات وجود دارد. به گفته اخترشناسان حجم آبی که از ستاره به بیرون پرتاب می‌شود، معادل کل آبی است که در هر ثانیه در رودخانه آمازون جریان دارد.

اخترشناسان تصور می‌کنند که عمر مرحله فوران آب کوتاه است، اما مرحله‌ای است که تمام توده‌های گازی شکل‌دهنده ستارگان آن را تجربه می‌کنند. اگر این حدس درست باشد، به این معنی است که آب می‌تواند در تمام کیهان پراکنده شده باشد. چیزی که به راستی یک تصور و حدس بسیار جذاب است.

منبع : khabaronline.ir

آیا ماه‌گرفتگی شب 13 رجب نشانه اشتباه تقویم بود؟

ماه‌گرفتگی چهارشنبه 25 خرداد 1390 مقارن با شب سیزدهم ماه رجب اتفاق افتاد و برای برخی این سوال پیش آمد که آیا وقوع ماه بدر در شبی غیر از شب چهاردهم ماه قمری، دلیلی بر اشتباه تقویم است؟

ماه در شب های مختلف به شکل‌های مختلفی دیده می‌شود. راز این شکل‌ها در مدار ماه و نحوه نورپردازی خورشید است. با توجه به موقعیت زمین، مدار ماه و جهت پرتوهای خورشید می‌توان متوجه شد که ماه در گردش خود به دور زمین در حالت‌های مختلفی نسبت به ناظر زمینی قرار می‌گیرد. کره ماه نیز همانند سیارات از خود نوری ندارد و نور خورشید را بازتاب می‌کند. در نتیجه در هر لحظه تنها نیمی از سطح آن روشن است. اما چگونگی قرار گرفتن و یا به تعبیر دیگر موقعیت ماه در مدارش باعث می‌شود که ما آن را  به حالت‌های مختلفی ببینیم. به طور کلی به این شکل‌ها، اهله ماه گفته می‌شود. برای مشاهده عکس بزرگ، اینجا را کلیک کنید.

هنگامی‌که ماه در مناطقی بین خط واصل زمین و خورشید قرار دارد، سطح نورانی ماه دقیقاً در طرفی است که ما نمی‌توانیم آن را ببینیم. در این حالت اصطلاحاً گفته می‌شود که مقارنه ماه و خورشید یا ماه نو رخ داده است. با گذشت زمان، به تدریج ماه در مدار خود جابجا می‌شود و از دید ناظر زمینی از خورشید فاصله می‌گیرد، به‌طوری که بخش کوچکی از سطح روشن آن رو به ناظر زمینی قرار می‌گیرد. در این حالت می‌توانیم شاهد هلال باریک ماه در افق غربی باشیم. به مرور زمان این هلال ضخیم‌تر شده تا پس از حدود 7 روز، نیمی از سطح روشن آن مقابل ناظر زمینی قرار بگیرد. اصطلاحاً به این حالت ، تربیع اول می‌گویند؛ چراکه ربع مدار خود به دور زمین را طی کرده است.

با گذشت زمان بر بخش روشن ماه افزوده می‌شود، به‌طوری که 3 یا 4 روز پس از حالت تربیع اول شکل ماه به حالتی می‌رسد که آن را تثلیث ( کوژ ) اول می‌نامند. پس از گذشت حدود 14 روز از لحظه مقارنه ، ماه تقریباً در نقطه مقابل خود بر روی مدارش قرار می‌گیرد. در این مرحله عکس حالت اول رخ می‌دهد ، یعنی تمام سطح روشن ماه در مقابل دید ناظر زمینی قرار می‌گیرد. در نتیجه، ماه را به صورت قرصی کامل دیده می‌شود که ماه کامل یا بَدْر خوانده می‌شود. در این زمان ماه نیمی از مدار خود را طی کرده است.

پس از آن تمام مراحل قبلی به صورت معکوس تکرار می‌شود. یعنی پس از ماه کامل، کوژ دوم و سپس تربیع دوم و در نهایت هلال آخر ماه رخ خواهد داد. حدود 1 الی 2 روز نیز طول می‌کشد تا ماه از یک طرف خورشید به طرف دیگر آن تغییر مکان دهد که هلال در این مدت دیده نمی‌شود. به این شب‌ها مَحاق گفته می‌شود.

بدین صورت این چرخه در ماه‌های بعدی نیز تکرار می‌شود. به طور دقیق‌تر، فاصله زمانی بین دو ماه نوی متوالی را دوره هلالی ماه می‌گویند که به طور متوسط 29.53 شبانه‌روز است.

مدار ماه
ماه نیز همانند سیارات منظومه شمسی که در مدارهای بیضی‌شکل به دور خورشید گردش می‌کنند، در مداری بیضوی به دور زمین می‌گردد. در مدارهای بیضوی برخلاف مدارهای دایروی، فاصله جرم گردش‌کننده از جرم مرکزی ثابت نیست و جسم گردنده گاهی در فاصله دورتر از جسم مرکزی و گاهی در فاصله نزدیکتری نسبت به آن قرار دارد.

بنابراین در حرکت به دور زمین، فاصله ماه ثابت نیست و تغییر می‌کند. متوسط شعاع مداری ماه 384,400 کیلومتر و اختلاف حداکثر و حداقل فاصله ماه از زمین حدود 50 هزار کیلومتر است. هنگامی‌که ماه در بیشترین فاصله از کره زمین قرار دارد، اوج ماه اتفاق می‌افتد که فاصله‌اش با زمین حدود 406هزار کیلومتر است. همچنین زمانی که ماه در نزدیک‌ترین فاصله از زمین قرار می‌گیرد، حضیض ماه رخ می‌دهد که فاصله‌اش با زمین برابر 357هزار کیلومتر است. این اختلاف فاصله را می‌توان هم در سرعت جابجایی و هم در اندازه ظاهری ماه در آسمان مشاهده کرد. 

اما مدار ماه دستخوش تغییراتی می‌شود که ناشی از تاثیرات زمین و خورشید است. فاصله اوج و حضیض ماه به دلیل اختلالات گرانشی ناشی از خورشید و تاثیرات ناچیز دیگر سیارات متغیر است و به همین دلیل، مقدار فاصله اوج یا حضیض در ماه‌های مختلف ثابت نیست.

طی یک قرن گذشته، کمترین فاصله حضیض در 4 ژانویه 1912 با فاصله 356,375 کیلومتر و بیشترین فاصله اوج در 2 مارس 1984 با فاصله 406,712 کیلومتر اتفاق افتاده است. در بررسی بلندمدت دیگری که در فاصله زمانی 1500 تا 2500 میلادی انجام شده، نزدیک‌ترین حضیض در 1 ژانویه 2257 با فاصله 356,371 کیلومتر و دورترین اوج در 7 ژانویه 2266 با فاصله  406,720 کیلومتر محاسبه شده است.

ماه‌گرفتگی یا خسوف
ماه‌گرفتگی یا خسوف زمانی اتفاق می‌افتد که زمین بین ماه و خورشید قرار بگیرد. در این حالت سایه زمین بر روی ماه می‌افتد و ماه‌گرفتگی رخ می‌دهد. از آن‌جاکه مخروط سایه زمین بزرگ است، ماه‌گرفتگی در تمامی مناطقی از زمین که در آنها ماه بالای افق باشد، قابل مشاهده خواهد بود. با این توضیحات و با توجه به شکل می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که ماه‌گرفتگی‌ها زمانی رخ می‌دهند که ماه در حالت کامل (بَدر) خود باشد.

حال سوال این‌جاست که آیا ماه‌گرفتگی همیشه در شب چهاردهم ماه قمری اتفاق می‌افتد؟

همان‌طور که توضیح داده شد، ماه‌گرفتگی در حالت ماه کامل یا بدر اتفاق می‌افتد، ولی این گفته که ماه بدر همیشه در شب چهاردهم ماه قمری اتفاق می‌افتد، صحیح و دقیق نیست. دلیل این مسئله در وضعیت مدار ماه و قوانین کپلر نهفته است.

قوانین کپلر
یوهانس کپلر، دانشمند آلمانی قرن هفدهم، سه قانونِ معروف برای حرکت سیارات به دور خورشید ارائه  کرد که امروزه به نام قوانین کپلر معروفند. او در قانون اولش بیان می‌کند که مدار سیارات منظومه شمسی به دورخورشید دایروی نیست، بلکه بیضوی است و خورشید در یکی از کانون های آن قرار دارد. قانون دوم می‌گوید که سیارات در بازه‌های زمانی یکسان، مساحت‌های یکسانی را جاروب می‌کنند و قانون سوم نیز مشخص‌کننده ارتباطی بین دوره تناوب یک سیاره و فاصله‌اش از خورشید است.

یکی از نتایج قانون دوم کپلر این است که در یک مدار بیضوی، هر چه جسمی که در حال گردش به دور جسم دیگر است، به آن نزدیک شود؛ سرعت حرکتش نیز بیشتر می‌شود. در نتیجه می‌توان این‌گونه برداشت کرد که در حرکت ماه به دور زمین، هنگامی‌که ماه در حضیض است، سرعت گردشش بیشتر است و وقتی به اوج می‌رسد، کندتر در مدارش جابجا می‌شود زیرا در حضیض ، ماه به زمین نزدیک‌تر و در اوج از آن دورتر است. به عنوان مثال سرعت حرکت مداری ماه در حضیض km/s 1.08  و در اوج km/s  0.97 است.

بنابراین ممکن است ماه نیمی از مدارش را با سرعت بیشتری طی کند و نیم دیگر را (به دلیل افزایش فاصله‌اش از زمین) با سرعت کمتری طی نماید.

دکتر ایرج ملک‌پور در صفحه 12 کتاب تقویم هجری قمری این مسئله را  طی سال‌های 1360 تا 1382 بررسی کرده و نوشته است: «حدود 87 درصد حالت بدر ماه مطابق سیزدهم و چهاردهم و بقیه مطابق دوازدهم و پانزدهم ماه قمری است.»] کتاب تقویم هجری قمری، انتشارات دانش‌نگار، چاپ اول، 1383[

بررسی نگارنده بر روی ماه‌گرفتگی‌های سال‌های اخیر که در ایران قابل مشاهده بوده، نشان می‌دهد که آنها در تاریخ‌های 12 تا 15 ماه قمری نیز رخ داده‌اند.

تطبیق ماه‌گرفتگی‌های سال‌های اخیر با تقویم
ردیف	تاریخ (هجری خورشیدی)	تاریخ(هجری قمری)
1	16-15 اردیبهشت 1383	13-12 صفر 1425
2	7 آبان 1383	13 رمضان 1425
3	16 شهریور 1385	13 شعبان 1427
4	13 اسفند 1385	14 صفر 1428
5	2 اسفند 1386	13 صفر 1429
6	27-26 امرداد 1387	15-14 شعبان 1429
7	10 دی 1388	14 محرم 1431

بنابراین ممکن است ماه بدر یا خسوف در شب چهاردهم اتفاق نیفتد و این گفته که همیشه ماه بدر در شب چهاردهم ماه واقع می‌شود، کلی و عامیانه است.

منبع : khabaronline.ir

قمر های بیرونی مأمن حیات

در سال 2004 میلادی وقتی سفینه فضایی کاسینی - هویگنز به نزدیک تیتان قمر سیاره زحل رسید ما زمینی ها فهمیدیم که در بیرون از منظومه شمسی؛ یعنی بدور سیارات دور هم میتواند این گونه قمر ها وجود داشته باشد. با اینکه ابزار های امروزی ما توان آن را ندارد تا این قمرهای خارج از منظومه شمسی یا قمرهای بیرونی را تشخیص دهند، اما طرز کار فنی ما در این چند سال اخیر بسیار پیشرفت نموده است. مطالعات فعلی نشان میدهد که نه تنها چنین قمر های طبیعی وجود دارد، بلکه میتواند جایگاه مناسبی برای حیات باشد.
همه میدانیم که تا حال هیچ سیاره ای کشف نشده که بتواند میزبان مناسبی برای حیات باشد. از جمله 40 سیاره زمین مانندی که تا حال کشف شده هیچ یک دارای شرایط مناسب برای حیات نبوده اند و فقط مسئله زمان ترانزیت یا عبور و در نتیجه تکان های ایجاد شده در اثر عبور قمر های دور از برابر صفحه سیارات باقی مانده تا بتوانیم این گونه دنیا های کوچک را کشف کنیم. اما اگر شرایط حیات در یک سیاره غول وجود دارد، چرا نمیتواند در سطح قمر آن وجود داشته باشد.

سیمون پورتر از رصدخانه لویل و ویلیام گراندی از دانشگاه دولتی آریزونا بر این باور اند که " دلیل پیشنهاد قمر های دور به عنوان یک هدف اخترزیست شناسی (اختربیولوژیکی) بخاطر این است که اکثر سیارات غول بعد از شکل گیری از منطقه حیات یا فاصله مناسب ستاره مادر به بیرون مهاجرت کرده اند. بنابرین احتمال آن وجود دارد که این غول های سیاره ای یک سیاره سنگی کوچک و یا پیش سیاره را با خود به فاصله های دورتر از منطقه یا زون حیات برده باشند".



هرچند احتمال وجود حیات در دیگر سیارات قطعی شده، اما هنوز مطمئن نیستیم که این سیارات چگونه به جایگاه امروزی خود بدور ستاره های مادر رسیده اند. شبیه سازی ها نشان داده که این سیارات در لبه یا مرز یک منظومه؛ جای که یخ میتواند وجود داشته باشد، شکل گرفته اند، اما این قضیه اندکی میتواند شرایط حیاتی بودن آن ها را زیر سوال ببرد. در ضمن مهاجرت صفحه گرد و غبار اولیه منظومه های دور هم میتواند این گونه سیارات را دوباره به سوی ستاره مادر نزدیکتر سازد، ولی این هم میتواند سطح چنین سیارا را به شدت داغ و غیر قابل تحمل سازد.


 اما بر اساس یک نظریه دیگر، در زمان به هم آمیختگی هر منظومه احتمال دارد که بعضی از پیش سیاره ها از این گونه معاملات پای بیرون کشیده باشند.
به همین دلیل دانشمندان سعی دارند تا تکامل پویای یک سیاره زمین مانند را که در مداری بدور یک سیاره غول در منطقه حیات یک ستاره گیر افتاده، شبیه سازی نمایند. به عقیده پورتر و ویلیام تقریبأ نیم مدارهای بیضی شل یا بی قاعده طی چند میلیون سال به مدار های دایروی پایدار تبدیل شده اند. این دو دانشمندان دریافتند که زاویه میل این گونه سیارات خیلی پائین بوده ولی هیچگونه حرکت قهقرائی ندارند.



در حال حاضر اکثر قمر های بیرونی نامزد برای "حیات" بدور سیاراتی اند که به نپتون بسیار شباهت دارند و بدور یک ستاره مانند خورشید در گردش می باشند. اگر یکی از این قمر های هم وزن زمین در مداری پایدار قرار داشته باشد در آنصورت میتوانیم با استفاده از روش ترانزیت یا عبور از برابر صفحه سیاره مادر آن را کشف کنیم، حتی اگر مدار این گونه قمر ها بسیار نزدیک به سیاره مادر باشد.

دانشمندان همچنین مدت زمان ترانزیت و مدت دگرگونی که منجر به ایجاد چنین سیستم ها میگردد را محاسبه کنند و دریابند که احتمال کشف چنین اقمار بیرونی هم وزن زمین بسیار زیاد است. حتی اگر این گونه قمر ها در مداری بسیار تنگ بدور ستاره مادر در گردش باشند، باز هم امکان کشف آنها از طریق روش ترانزیت بسیار زیاد است. ترکیب روش مدت زمان ترانزیتی با مدت زمان دگرگونی میتواند سیگنال های بسیار قوی را برای کشف ایجاد کند و در ادامه با استفاده از روش نور سنجی برای این گونه مدار ها میتوان نوع مدار این گونه دنیا های کوچک را مشخص نمود.

منبع : kabulsky.com

تصویر نجومی!

راه شیری برفراز تنریف

5 آوریل 2011

آیا تا به حال نوار کهکشان راه شیری را دیده‌اید؟ احتمالا هیچگاه آن را مانند این ندیده‌اید و نخواهید دید! از آسمانی صاف در منطقه‌ای تاریک و در زمانی مناسب نوار کم نوری در میانه آسمان پیدا است. این نوار صفحه کهکشان مارپیچی ما است. چون ما در داخل این قرص قرار داریم به نظر می‌رسد که این نوار به دور زمین حلقه زده است. البته تصویر دیدنی بالا از کمان راه شیری آنچنان است که چشم بدون ابزار نمی‌تواند ببیند. این تصویر درواقع از ترکیب ۹ عکس دیجیتالی تشکیل شده که در آخر یک تصویر پانورامایی ۳۶۰ درجه را ایجاد کرده است. در این تصاویر که در پارک ملی تیده در تنریف (اسپانیا) گرفته شده‌اند، آتشفشان تیده در نزدیکی مرکز تصویر و در پس زمینه این سرزمین آتشفشانی دیده می‌شود. دور‌تر از این ساختارهای زمینی، عجایب آسمانی بسیاری هستند که چشم نامسلح هم می‌تواند آن‌ها را ببیند. برای مثال نوار کهکشان راه شیری، ماه بدر درخشان داخل کمان وخوشهٔ پروین. بعضی از اجرام که فرا‌تر از دید انسان هستند هم به علت نوردهی طولانی مدت و عمیق در تصویر معلوم‌اند. اگر مکان نمای خود را روی تصویر حرکت دهید اسامی این اجرام را می‌بینید، مثل حلقهٔ بارنارد که به شکل نیمه حلقه‌ای قرمز رنگ پایین نوار راه شیری و داخل کمان مشخص است.

برنامه های روز نجوم در برخی از شهرهای ایران اعلام شد.

با توجه به تعریف انتخاب روز نجوم یعنی نزدیكترین روز تعطیل هفته به تربیع اول ماه قمری در بازه پانزدهم آوریل تا پانزدهم می هر سال و با درنظر گرفتن جمعه به عنوان روز تعطیل رسمی در كشور جمهوری اسلامی ایران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران روز جمعه بیست و سوم اردیبهشت ماه 1390 را به عنوان روز نجوم و هفدهم الی بیست و سوم اردیبهشت سال جاری را به عنوان هفته نجوم در نظر گرفته است.

• صفحه ویژه روز نجوم در سایت شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران
• برنامه های پیشنهادی انجمن منجمان بدون مرز برای برگزاری ماه نجوم

روز بین المللی نجوم در چند سال اخیر تبدیل به یکی از فرصتهای اصلی برای ترویج دانش نجوم و علاقه مند کردن مردم برای توجه به جهان بالای سر خود بوده است. جهانی شگفت انگیز که همیشه انسان را مجذوب خود می کرده است و در طول تاریخ بارها با رشد و جهش هایی که تجربه کرده است، زندگی ما انسانها را به سطحی دیگر از نظر معنی شناختی منتقل کرده است.

هفته وروز نجوم اگرچه در ایران مدت طولانی نیست که برگزار می شود اما در همین مدت کوتاه توانسته است به تجربیات ارزشمندی دست پیدا کند و در حالی که علاقمندان فراوانی را وارد حوزه دانش زیبای نجوم ساخته است و همزمان شرایط حضور ایرانیان در فعالیت های ترویجی علمی را به اطلاع جامعه جهانی رسانده است. در طی حدود 7 سال برگزاری هفته وروز جهانی نجوم ایران 2 بار برنده جایزه ویژه ای از سوی برگزار کننده این مراسم شده است.

در صورت برگزاری روز نجوم در شهر و دیار شما برنامه های آن را همراه با شرح و توضیح کامل برای درج در سایت آسمان پارس به نشانی پست الکترونیک سایت اعلام فرمایید. [e-mail]

همچنین میتوانید برنامه های خود را پس از ثبت نام در سایت آسمان پارس به صورت مستقیم در بخش اخبار سایت قرار دهید. http://parssky.com/reg.aspx 

همچنین در بخش تبادل نظر سایت اسمان پارس میتوانید با دیگر اعضا سایت در این باره تبادل نظر کنید.   www.parssky.com/groups

از سامانه پیام کوتاه سایت نیز میتوانید بهره مند شوید. کافی است شرح کوتاه اخبار همایش یا گردهمایی و یا نشانی سایت یا وبلاگی که اخبار برنامه شما در آن قرار دارد را به ما پیامک بزنید. 09135528133

روز نجوم در ایران

• اصفهان

روز جهانی نجوم ، پنجشنبه 22 اردیبهشت در اصفهان برگزار خواهد شد . به گفته عطا مقتدری دبیر اجرایی روز نجوم در اصفهان برنامه های ویژه این روز به شکلی متفاوت ، و با هدف آشنایی مردم با علم نجوم به صورت عملی و کاربردی برگزار خواهد شد . نمایشگاه نجوم و اختر شناسی ،سخنرانی ،رصد آسمان شب ، آموزش نجوم کودکان و مسابقات نجومی از برنامه های این روز می باشد .

 

 

 

• سنندج

 

انجمن نجوم سپهر نو از سری سازمان های مردم نهاد وابسطه به سازمان جوانان با شماره مجوز فعالیت 101909073/4581 در نظر دارد تا به مناسبت سالروز جهانی نجوم مراسمی را برگزار نماید. خلاصه ی برنامه به شرح زیر است

---

غرفه ی عکس های نجومی

غرفه ی صورت فلکی

غرفه ی قران و نجوم

غرفه ی کتابهای نجومی

غرفه ی نقاشی کودکان

غرفه ی بروشور های علمی و ثبت نام در انجمن

 رصد ماه زحل و ستارگان

 

  مکان سنندج  انتهای شهرک کشاورز  پارک کودک  محوطه ی سایت ورزشی

زمان  23 اردیبهشت ماه     ساعت 17 لغایت 22

 

• تهران

مرکز علوم و ستاره شناسی تهران روز 23 اردیبهشت 1390 از ساعت 14 الی 22 مراسم روز جهانی نجوم را برگزار می نماید.

 

منبع : ParsSky.com

آیا ماده تاریک و نظریه ریسمان واقعیت دارند؟

تکنیک جدیدی که دانشمندان در کار با نوترون به آن دست یافته‌اند، به حدی حساس است که می‌توان از آن برای اندازه‌گیری اثرات کوانتومی نیروی جاذبه استفاده کرد. به این ترتیب، انحراف‌های جزئی از قوانین نیوتن، می‌توانند وجود و یا عدم وجود ماده تاریک و یا ابعاد بالاتر نظریه ریسمان را ثابت کنند.

فیزیکدانان ذرات در دانشگاه صنعتی وین و موسسه لاو- لانگوین (ILL)، تکنیک جدیدی را ارائه کرده‌اند که طیف‌نگاری واکنش گرانشی نامیده می‌شود؛ در این تکنیک، پژوهشگران نوترون‌های فوق سرد را در راستای یک آینه شلیک می‌کنند تا حالت‌های مختلف انرژی کوانتوم آنها مشاهده شود. با لرزاندن آینه در فرکانس‌های مشخص، پژوهشگران قادر خواهند بود تا نوترون‌ها را به حالت‌های بالاتر انرژی ببرند.

این اولین روش طبف‌سنجی واکنش است که از نیروهای الکترومغناطیسی، میدان و یا پتانسیل برای گذار استفاده نمی‌کند. موفقیت این گروه، اولین گام به سوی مدل‌سازی برهم‌کنش‌های گرانشی در فواصل بسیار کوتاه و جستجوی انحراف‌های بسیار کم پیش‌بینی شده برای نیروی گرانش خالص نیوتنی است. این پژوهش، همچنین می‌تواند اصل هم‌ارزی را نیز بیازماید که به موجب آن، نیروی گرانش فارغ از جرم اشیا، به همه آنها شتاب یکسانی می‌دهد. در سال 1971 / 1350، این اصل در آزمایش مشهوری بر روی ماه آزموده شد و یکی از فضانوردان آپولو، همزمان یک چکش و یک پر را رها کرد: میلیون‌ها نفر بر روی زمین دیدند که هر دوی آنها، هم‌زمان به سطح ماه رسیدند. پژوهشگران امیدوارند که برای اولین بار، از این تکنیک جدید برای آزمودن دقت این اصل در مقیاس اتمی بهره ببرند.

اثرات قابل رویت نیروی گرانش عموما در مقیاس بزرگ و در حرکات ستارگان و سیارات دیده می‌شود. ولی حوزه اثر مکانیک کوانتوم عمدتا در مقیاس اتمی است.

پروفسور هارتموت آبل، از موسسه فیزیک اتمی و زیراتمی وین، می‌گوید: «در این دنیای کوچک، نیروی جاذبه به حدی ضعیف است که مشاهده اثرات کوانتومی آن کار ساده‌ای نیست. استفاده از اتم‌ها برای اندازه گیری این اثرات بسیار سخت است چرا که نیروهای الکتریکی کم دامنه‌ای مانند نیروهای وان‌دروالس، باعث اختلال در آنها می‌شوند. ولی با استفاده از نوترون‌های فوق سرد که بی‌بار، بسیار کند و بی‌نهایت مقاوم در برابر اختلال الکتریکی هستند، ما می‌توانیم این اثرات را با دقت بسیار بالا اندازه‌گیری کنیم.».

پروفسور آبل، توبیاس ینکه، و دانشمندانی از ILL، در ادامه کاری که در سال 2002 انجام داده بودند، برای اولین بار از این تکنیک برای اندازه‌گیری گرانش استفاده کردند. در این پژوهش جدید، پروفسور آبل و گروهش، به طور مکانیکی گذار بین این حالت‌های متفاوت انرژی را از طریق یک میدان نوسانی القا کردند، که با لرزاندن آینه زیرین در یک فرکانس مشخص به دست آمده است. با استفاده از این شیوه، پژوهش‌گران در آینده قادر خواهند بود که با دقت بیشتری، حالت‌های متفاوت انرژی یک نوترون را در میدان گرانش زمین محاسبه کنند.

دکتر پیتر گلتنبرت، فیزیک‌دان ILL و همکار این پژوهش، می‌گوید: «در سال 2002، نوترون‌های فوق سرد برای اولین بار به ما امکان دادند که حالت‌های متفاوت انرژی نوترون را در اثر نیروی گرانش زمین را در یک فرکانس مشخص اندازه‌گیری کنیم. اکنون و با این شیوه، ما می‌توانیم مقدار بسیار دقیق انرژی را برای هر یک از این حالت‌های انرژی معین کنیم. این یک پیشرفت بزرگ برای کسانی است که تلاش می‌کنند طبیعت بنیادین گرانش را درک کنند و فیزیک دنیای اتمی را با دنیای خود ما ترکیب کنند».

برخی از فیزیکدان‌ها بر این باور هستند که اندازه‌گیری دقیق‌تر این انرژی‌ها، واگرایی اندکی با آنهایی دارد که با استفاده از قوانین نیوتنی گرانش محاسبه شده‌اند. آنها پیش‌بینی می ‌کنند که آشکار کردن و تعیین کمیت این اختلاف، شواهدی از وجود ماده تاریک یا ابعاد بالاتری که نظریه ریسمان ادعای وجود آنها را دارد، ارائه خواهد کرد.

منبع : khabaronline.ir